De afgelopen jaren was Artificial Intelligence hét buzzword. Maar steeds vaker voel ik tijdens bijeenkomsten: het euforische momentum neemt af en maakt langzaam plaats voor kritische vragen de en behoefte aan duiding. En eerlijk gezegd: Wat een verademing. Natuurlijk blijft het een belangrijke ontwikkeling, maar de buzz begint plaats te maken voor meer nuance, context en… ademruimte.

En dan bedoel ik niet eens direct het terugkeren naar Google dat mensen doen. Ook niet de terugkeer naar menselijk personeel bij Klarna, Duolingo en consorten. Maar meer nog het simpelweg uit die hypesfeer halen van het hele begrip.

Breder kijken
Afgelopen week mocht ik een lezing geven over algemene maatschappelijke trends – denk aan generaties, duurzaamheid, mobiliteit, geopolitiek en digitale transformatie. En het was zó fijn om weer breder te kijken dan alleen technologie. Want juist in die context van samenleving, gedrag en verandering krijgen innovaties hun echte betekenis.
Ja, AI blijft belangrijk, maar alleen als we het weten te plaatsen in een groter geheel van mens, maatschappij en missie. We hoeven niet álles te automatiseren, soms willen we gewoon begrijpen waar we staan. En waar we samen naartoe willen.

Middel moet geen doel worden
Daarbij zag ik het in mijn lange carrière als trendwatcher en futuroloog al vaker gebeuren: als iets nieuw is, dreigt het middel een doel te worden. Je moet iets met AI en het liefst zo intensief mogelijk! En dat moet dan ook ineens iedereen. Je eigen AI Agent bouwen, je eigen ‘RAG’ ontwikkelen, aan de slag met ‘vibe coding’ etc. Zeker; voor bepaalde professionals of bedrijven heel nuttig. Maar ik zie heel veel ondernemers zich hierin verliezen terwijl dat echt onzinnig is. Vergelijk het met de begindagen van de mobiele telefoon. Ieder zichzelf respecterend bedrijfje moest ineens zijn eigen app (laten) ontwikkelen. Soms leuk, maar soms ook een dure onnodige grap. Nogmaals, voor bepaalde partijen en organisaties is het zeker belangrijk, en zelfs urgent om zelf bovenop de AI ontwikkeling te blijven zitten. Maar voor velen binnen de organisatie is basiskennis echt genoeg en zal AI dusdanig geïntegreerd worden, al dan niet met op maat ‘pakketten’, dat het alleen maar goed en optimaal gebuikt hoeft te worden.

AI-tools
Kennis van de mogelijke tools is handig, maar niet elke werknemer in het bedrijf hoeft omgeschoold tot AI specialist om die tools ook zelf te maken. Dit wil niet zeggen dat ik tegen educatie ben. Sterker nog: voor scholen en leerstof vind ik het weer een heel ander verhaal, maar ik zie nu organisaties doorschieten, verdrinken en werknemers in paniek raken waar dat totaal niet nodig is.
Ja ik geef graag lezingen en trainingen over AI en alle aanverwante tools en trends, maar kijk heel graag ook voorbij de hype. Het was leuk afgelopen week de nadruk even van AI af te halen. Het weer even op zijn plek te zetten. Terug als hulpmiddel, bij zoveel andere soms veel wezenlijkere dingen in het leven. En een fijne, goede discussie met de zaal. Daar teken ik voor.

Deze column van trendwatcher Lieke Lamb is ook eerder gepubliceerd.